Səh. 10-11: “Biz öz
xahişimiz ilə bir-birimizə qul olmuşuq: Rəiyyət padşaha, övrət kişiyə, uşaq
ataya, nökər ağaya, şagird ustaya və qeyri qul deyil? Və buna səbəb bizim ata,
baba adətləridir. Nə qədər böylə olsa biz tərəqqi etməyəcəyik və edə bilmərik”.
Səh. 14-15: “Həqiqət,
bizlərdə oğul atanın quludur. Məlumdur ki, bizlərdə oğul atanın hüzurunda
oturmaq, xörək yemək, danışmaq və qeyri eyibdir. Ondan masəva, oğul atadan
izinsiz nə ki, iş görə bilməz, hətta evlənə də bilməz. Xülasə, ata oğulu bir
şey kimi, məsələn, eşşək kimi, özünə təəlluq hesab edib hər nə öz xahişidir,
ona əməl elədir və dəxi bunu fikr etmir ki, gələcəkdə bu da adam olub qəyyumsuz
iş görəcək. Belədə uşaq nə ki, qeyrilərin, hətta özünün ixtiyar və borclarından
bixəbər olduğuna görə atası kimi özündən güclülərin qabağında iki qat oluban,
özündən zəifləri adam hesab etməməyə adət edir.
Xülasə, nə qədər
qabiliyyətli uşaq olsa, bizim adətlər ilə təlimdən ondan insan ola bilməz. Biz
övladın yağısı olub, onun axırına çıxıb insaniyyətlikdən uzaq edirik. Bunu
oxuyan belə qiyas etməsin ki, biz deyirik uşaq atanın sözünə baxmayıb, o
buyurduğuna əməl etməsin. Bu halda ki, bizim malımızın və qeyri düşməni artıb,
uşağı dəxi bərk saxlamaq gərək ki, düşmənlərimizin ləzzətli görünən adətlərinə
öyrənməsinlər. Pəs biz deyirik ki, yumruq, sillə ortalıqdan çıxsın. Uşaq ilə
adamyana rəftar olunsun ki, özü yaxşını yamandan dərk edib, bəd əmələ mürtəkib
olmasın. Qardaşlar, hökumət ya dövlət və qeyri ilə adam insan olmaz. Hər kəs öz
vücudunun qədrini bilib insaniyyət ixtiyar və borclarını əda etmək ilə insan
olur. Belədə əvvəl gərək insan olub sonra dövlət və qeyri axtarmaq.
Cəlil Məmmədquluzadə
Səh. 27: “Heç kəs deməsin
ki, mən şəriət naminə övrətimi qoymuram üzüaçıq gəzsin.
Əgər biz gedib görək
ki, məsələn, övrətimiz əlinə bir yekə dəyənək alıb öz anasını döyür – biz övrətə
heç bir söz demərik. Halbuki ağvalideyn, yəni ata və ananın üzünə durmaq böyük
günahlardan hesab olunur. Amma əgər biz övrətimizi küçədə üzüaçıq görsək, vurub
öldürərik. Aşkardır ki, burada özgə səbəblər var. Həmin səbəblərdən biri budur
ki, övrətlərimizin örtülü dolanmağı bizlərdə bir adətdir düşübdür. Mən baxıram
ki, heç bir müsəlman övrəti müsəlman içində üzüaçıq gəzmir və bunu görüb mən də
razı olmuram ki, övrətim üzünü açsın və aça da bilməz! Əgər tək bircə mənim övrətim
üzünü açsa, onu bikar müsəlmanlar “hoyda-hoydaya” götürərlər və mənim də adımı
“biqeyrət” qoyarlar. Ərəbistanda, İranın çox yerlərində, Osmanlıda və Rusiyada
müsəlman övrətləri üzüaçıq gəzirlər. Amma Qafqazda işlər özgə cürdür. Söhbət
düşəndə bizim qeyrətli kişilərimiz deyirlər ki, belə lazımdır, çünki övrət
üzüaçıq gəzib dolansa, özgə kişi ilə aşnalıq qatar. Əsl mətləb buradadır. Əgər
həqiqətdə bizim övrətlərimiz belə etibarsız və bihəyadırlar, söz yox ki,
lazımdır onları qoymayaq evdən eşiyə çıxsınlar. Amma görək doğrudurmu bu tövr
gümanımız? Aya övrətlərimizi bu tövr bihəya və bivəfa hesab etməyə əlimizdə bir
sübut var, ya yox? Qonşularımız erməni övrətləri gözlərimizin qabağındadır. Bunlar
üzüaçıq dolanırlar. Heç bir insan əhli deyə bilməz ki, erməni övrətləri özgə
kişilər ilə aşnalıq qatırlar! Mən bu sözlərimi o kəslərə deyirəm ki, erməniləri
yaxşı tanıyırlar və erməni övrətlərinin ər və övrət rəftarlarına yaxşı bələddirlər,
özgələr ilə işim yoxdur. Hansı vicdan sahibi müsəlman deyə bilər ki, erməni övrətləri
həyasızdırlar?
Səh. 30: “Əgər müsəlman
övrətlərində bircə tikə qeyrət və qanacaq olsa, əgər müsəlman övrətləri gözlərini
açıb qəflət yuxusundan oyansalar, biz kişilərdən boşanıb, yəhudilərə, bütpərəstlərə,
yaponlara... övrət olmağı rəva görərlər.
Baxaq bir biz müsəlman
kişilərinə və görək ki biz özümüz nəyik və hansı bağların çiçəyiyik? Biz övrətlərimizi
dama qatırıq, amma özümüz mütrüb məclisinə gedib mütrübləri qucaqlayırıq...
...Biz övrətləri dama
qatırıq, amma kənarda da hansı bir arvadın topuqlarını xoşlasaq, onu siğə
edirik. Biz övrətləri dama qatırıq, amma övrət-uşağımızın ruzisini sarısaçlı əcnəbi
fahişələrinə xərcəlyirik.
Əhməd bəy Ağaoğlu
Səh. 34: “Özünü azad
sayan, yəni öz-özünün ağası olan bir cəmiyyət üçün mənəvi yoxsulluq da, maddi
ehtiyac da böyük ləkədir. Həmin cəmiyyət öz üzvləri arasında belə vətəndaşların
varlığına dözməməlidir. Belə vətəndaşlar varsa, deməli, həmin cəmiyyət öz vəzifəsini
yerinə yetirmir. Vətəndaş adlanan adam biliksiz və ya əxlaqsızdırsa, dilənçi,
ya da acdırsa, buna cavabdehlik cəmiyyətin boynuna düşür. Bu cür cəmiyyət ya vəzifələrini
anlamır, ya da onları yerinə yetirmir. Hər iki hal çox acınacaqlıdır”.
Ömər Faiq Nemanzadə
Səh. 65: “Mən:
-
Yaxşı
tanıyırıq. Biz heç vaxt qədim yəhudilərə də oxşamırıq bağışlayınız.
İngilis:
-
Tam
onlar kimisiniz. Bilirsiniz ki, əski osmanlılar da İstanbulun divarlarını topla
döyəndə, rumlar Aya Sofiyaya din bəhsləri ilə bir-birilərini boğurlardı. Kimsədə
vətən qeydi, millət qeyrəti, insanlıq hissi qalmamışdı. O iki ki, osmanlılar
biraz bir müqavimətdən sonra qoca Bizans imperatorluğunu çürük ağac kimi
devirdilər sizin bugünkü halınızda o dağılmış millətlərin halına oxşayır. Öz
gününüzü, öz dərdinizi buraxıb şeytanın, lövhi-məhfuzun, zülcənahın qeydinə
qalırsınız. İslam günbəgün irəli getdiyi halda siz hələ 500 il əvvəlki din bəhsləri
ilə geri-geri qaçırsınız. İndi deyiniz: Belə bir vaxtda camaatı faidəsiz, din bəhsləri
ilə mşğul edən müsəlman qəzetləri “ətiqə” deyillər də, nədir?”
Səh. 67-68: “Mən
iddia etmək deyil, uca səslə bağırıram ki, biz özümüzü tanımırız, biz öz millətimizin
boş adını belə bilməyiriz.
Nə olnu, niyə
dodağını büzdün? Görünür, söylədiklərimdə şəkkin var. Çox yaxşı, buyur bərabər
soruşalım, kimdir o?
-
Marağalı
Məşədi Əliəsgər.
-
Bu
kim?
-
Şamaxılı
Əbdülqafar.
-
O
biri?
-
O
da ərzurumlu Dursun ağa.
Bunlardan birincisindən
soruşalım:
-
Məşədi,
siz nə cins və nə millətdənsiniz?
-
İranlı
və şiə məzhəbəm.
-
Əbdülqafar
ağa, sən?
-
Mən
də qafqazlı babıyam.
-
Dursun
ağa, sən bir az oxumuşa bənzəyirsən, gərək soyunu, millətini tanıyasan.
-
Mən
də osmanlı və sünniyəm.
-
Daha
özgə?
-
Özgə
heç?
Siz çox da deyiniz
ki, “sünnilik, şiəlik, babılıq bir məzhəb və əqidədir”, cins və millət isə
başqadır”.
Səh: 69: “Həddin yox
ki, bir oxumuş gürcüyə gürcülüyündən savayı özgə bir ad verəsən, o saat özünü
alçaqlaşdırılmış hesab edər və səndən bərk də inciyər.
Ya bizdə? Bizdə isə
lap tərsinədir: sənin də həddin yox ki, salmaslı bir türkün oğlu türkə “türk”
deyəsən, o saat səndən üz çevirər və bəlkə də səni düşmən hesab edər. Bir də
axalsıxlı bir ağaya soruşunuz: o gələn kimdir?
-
Əcəmə
bənzəyir.
-
Eyi,
dəhduş diqqət et!
-
Elə
özüdür, əcəmdir, qızılbaşdır.
-
Qoy
olsun, biraz söylətəlim.
-
İşin
yox, burax dəf olsun. Qızılbaşdan nə eşidəcəksən ki?
Biçarənin xəbəri yox
ki, qızılbaş deyə məsxərəyə aldığı kimi öz soyundandır, öz millət qardaşıdır”.
Səh. 70-71: “Çox
yaxşı keçək Bakıya. Böyük “İslamiyyə” mehmanxanasına gedək. Göyçək və pak bir
masanın (mizin) ətrafında oturan oxumuş və dünyadan xəbərdar, hətta sözündəə
millətpərvər görünən qardaşlarımızdan soruşalım. Soruşalım ki:
-
Soy
və millətiniz nədir?
-
Əlhəmdülillah
müsəlmanıq.
-
Şiəsiniz,
yoxsa sünni?
-
Heç
biri deyiliz, təkcə müsəlmanıq.
-
Özgə,
daha bir adınız-zadınız yoxdur?
-
Xeyr,
xeyr, xeyr!
Birincilərlə ikincilərin
cavablarından anlaşılır ki, aralarında xeyli təfavüt var. Birincilər məzhəb və əqidə
çevrəsindən çıxmamış, ikincilər isə bir az irəli gedib din dairəsində qalmış.
Əgər məndən soruşulsa, aralarında heç bir təfavüt yox. Hər ikisi də birdir. Hətta
deyə bilərəm ki, birincilər daha həqiqi, ikincilər isə daha xəyalidir.
Xəyalidir, çünki əqidə
və məsləkləri yox etmək mümkün deyil, əqidə tərəqqinin yoldaşıdır, bunları
ayırmaq isə dəlilikdir. Hənəfi ilə şəfailiyin birləşmədiyi bir yerdə sünnilik
ilə şiəliyi birləşdirmək xam xəyalların ən xamıdır. Nə zərəri var? Qoy hər kəs
öz əqidəsinə, öz ictihadına, öz imanında olsun”.
Səh. 73: “Niyə sadəcə
deyə bilmirsən ki, mən türkəm. Niyə deyə bilmirsən ki, şiəlikdən, sünnilikdən,
babılıqdan əvvəl sən türk idin. İndi də türksən və bundan sonra da türk
qalacaqsan?
Sənin bu türklüyünə nə
şiəlik, nə babılıq, nə də dinsizlik mane ola bilməz.
Sən ey türk! Nə əqidədə,
nə məsləkdə olursan ol, həmişə türksən. Sən gərək biləsən ki, dünyada hələ şiə,
sünni, babı, şeyxi adları yox ikən sən var idin. İslamiyyət Ərəbistan
qumluqlarında doğmadan əvvəl belə sən Altayın ətəklərində ətrafın gözəlliyinə
tamaşa edib zövq alırdın. Orada uzun seyr və səyahətlərə hazırlanırdın”.
Səh. 75-76: “Bu gün
eyidən-eyiyə qanıram ki, dini əqidədən sonra insanda doğan dünyəvi əqidələrin
birincisi millətpərvərlik əqidəsidir, ictimai fəlsəfənin baş, özünü tanımaq fəlsəfəsidir,
millətini billmək elmidir.
Millətpərəstlik əqidəsi
özgə əqidələrin mərhələsi, keçididir. Vaxta ki, insan batil və xurafat əsirliyindən
qurtulub özünü, özünün hüququnu bilməyə başladı, ondan mühit və ehtiyacın təsirilə
hər nə qaydaya girərsə girsin. Bu halda ki, mövqeyimizə, mühitimizə, elmimizə,
ehtiyacımıza bizim ən birinci əqidəmiz isə azad millətpərəstlik əqidəsi
olmalıdır”.
Hüseyn Cavid
Səh. 78: “Rus-yapon
müharibəsində, bəzi mütəfəkkirlər, yaponların qabiliyyətini onların
komandanlarında, zabitlərində deyil, ibtidai məktəblərdə, məktəb müəllimlərində,
müəllimlərin xalqa vermiş olduğu tərbiyədə aramışlar. Şübhəsiz ki, bu nəzəriyyə
almanlara, alman ordusuna daha ziyadə şamil olsa gərək...
Bizdə - Rusiyada
ibtidai, orta və ali məktəblrin azlığı bir nöqsan təşkil etdiyi kimi, bu məktəblərdə
keçilən bütün elmlər, bütün fənlər də olduqca səthi və nəzəridir. Halbuki,
almanlarda böylə olmayıb da bütün-bütünə bunun əksinədir. Orta və ali məktəblər
kənara dursun. İbtidai köy məktəblərində belə hər elm, hər fənn son dərəcə səmimi
bir tədqiqat və əməliyyat ilə keçilir. Yalnız darülfünunlar deyil, köylərdə də
səyyah bir professora təsadüf edilir. İctimai, fənni, ədəbi konfranslar
verilir. fənni həqiqətlər olduqca tətbiqi bir surətdə göstərilir. Və ona görə də,
hər bir alman yalnız dinləməklə qalmaz, dinlətmək də istər. Görməyi kafi
bulmaz, göstərməyi də arzu edər. Hələ onlarda ibtidai məktəblərin məcburi olması,
oğlan-qız, kiməsnin müstəsna tutulmaması daha başqa bir feyz, daha başqa bir fəzilətdir”.
Səh. 80-81: “İndiki
iranlılar, bilxassə farslar göz önünə gətirilsin, bütün İranın əhvali-ruhiyyəsi
təhlil edilsin, bütün şəhərlər, bütün köylər əfyunçuluq, şürbilik, səfsətə və
laübalilik içində yuxarlanıb gedir. Müstəsna olaraq az bir qismi çıxdıqdan
sonra, hər kəsdə, hər qafada bir ətalət, bir məskənət görünür. Əcaba, ruhları əzməkdə
olan bu gevşəklikləri, bu səfaləti doğuran kimdir, nədir, hansı səbəblərdir?
-
Şübhəsiz
ki, ədəbiyyat...
Ruhanilər və hakimlərin
korluq və bacarıqsızlığı da təsirsiz deyil, amma eyicə diqqət buyurulsa, ən
mühüm səbəb yenə ədəbiyyat və mətbuatdır. Firdövsi, Sədi, Nizami, Xəyyam kimi
nadireyi-fitrətlər müstəsna; onlardan sonra gəlib də dünyanı beş quruşa almayan
zzahid məslək ədiblər, laübali və məsxərəçi şairlər, əxlaqsız və yaltaq məddahlar,
əcaba, hansı rəzalət qaldı ki, yapmadılar? Nə saçmalar, nə əfsanələr
uydurmadılar?!
Bu hal türkiyədə də əskik
olmamış... Bir kərə tarixi ədəbiyyat gözdən keçirilsə, Ruhi kimi laübali məşrəblər,
Nəfi kimi yayqaraçılar, Nabi kimi ölgün bir fikir daşıyan fəlsəfəçilər, Nədim
kimi səfahətpərvər xərabatilər öz yazıları ilə türklərin sağlam və sarsılmaz
ruhlarını pozub gevşətdilər. Şinasi dövrünə gəlincəyə qədər, bəlkə ondan da
sonra həp bir diziyə əcəm ruhu, əcəm fəlsəfəsini izlətdilər.
Avropa yolunu
tanır-tanımaz, bir də fransız müqəllidliyi meydan aldı. Həm də fransızların
az-çox ciddi və məharətli ədəbiyyatı deyil, hoppa, dəyərsiz və çürük əsərləri təqib
olundu, tərcümə edildi və özlərindən xüsusi əsər yazanlar belə, bir dürlü təqliddən
yaxanı sıyıra bilmədilər. Həm də əskilik ilə yeniliyi, əcəmilik ilə fransızlığı
qarışdıraraq, iki çürük, iki əxlaqsız uçurum arasında qaldılar. Yalnız Rza
Tevfiq, Əbdülhəq Hamid, Tevfiq Fikrət kimi məşahir, bir də milli ənənələri,
milli duyğuları dinləyən bəzi gənc ruhlar, gənc qələmlər köhnəlikdən, müqəllidlikdən
sıyrılmağa başladılar. Namiq Kamal kimi özünü hər kəsə sevdirə bilən böyük bir
hünərvəri belə çox kiçik, çox darruhlu buldurlar və haqları da var...
Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
Səh. 86: “Dünyanın
mütəməddin millətləri öz diriliklərini təmin üçün cəhənnəmi silahlarla müsəlləh
olub, biri-birilərinin üstünə hücum edirlər. Nə əcaib bir tələqqi ki, istədikləri
kimi dirilə bilmək üçün ölümü qəbul edirlər. Dirilik üçün ölürlər.
Dirilik üçün ölmək!
Avropa diriliyi bu dərəcədə müəzziz tutur və ona bu qədər əhəmiyyət verir.
Halbuki Şərqdə, ələlxüsus, Şərqi-islamda yalqız olmaq üçün dirilirlər.
Başqalarında məqsəd dirilik isə, bizim məqsədimiz ölümdür. İştə diriliyi və
dirilik fikrini avropalılar kimi anlayıb və anlada bilmək diriliyin məqsədini təşkil
edir”.
Səh. 88-89: “Biz, yəni
islam aləmi və islam millətlrəi dinimizin sağlam əmrlərindən çox uzaqlaşaraq
dünya diriliyinə qərib bir nəzərlə baxmağa başladığımız zamandan bəri
başqalarından ruzəxari və onlardakı tərəqqi və imranın əsir və dəstgiri olduq,
bunu etiraf etməliyiz. Bizcə, dünyanın diriliyi bir manqirə dəyməz. Beş gün
dünyadan ötrü insan çalışmasa daha qəqul bir iş görmüş olur. Çünki bu dirilik
müvəqqətidir, burası da bir karvansaradan ibarətdir. Doğrudan da islam aləmi ilə
Avropa aləminin abadlığı müqayisə edilərsə, birincisinin xaraba bir
karvansaradan ibarət olduğu həman anlaşılar.
...
Belə dünyaya bir qələm
çəkib də bütün diriliyi axirət diriliyindən ibarət bilməyi, bir əmri din bilmək
səlim düşünülərsə böyük bir xatadır. Çünki bunun nəticəsi maddi və mənəvi bir fəlakətdir
ki, dünyanı da, axirəti də bərbad edə bilər. “Əddünya məzrəətul-axirə” Məzrəəni
abad etmək lazımdır. Buna da ancaq dirilər yarar. Dirilik isə elmən, ruhən və
cismən qüvvətli olmaqdan və diriliyi sevməkdən ibarətdir.
Nəzərə bir az qərib gəlsə
də demək istəyirəm ki, dirilik dünyanı sevməkdən ibarətdir. Mənayi xassı isə
dünyapərəstlikdir.
Diriliklərin ən qiymətlisi
də milli dirilikdir.
...
Filosoflar və sufilər
nə deyirlərsə desinlər: dirilik dünyanı sevməkdən və öz hüquq və namusunu
mühafizə edə biləcək qədər qüvvətli olmaqdan ibarətdir”.
Səh. 91-92: “Hafiz
divani farslar üçün nə isə, Azərbaycan türkləri üçün də Füzuli odur.
“Ol səbəsdən farsi ləfzilə
çoxdur nəzm kim,
Nəzmi-nazik türk ləfziləikən
düşvar olur.
Bəndə tovfiq olsa bu
düşvarı asan eylərəm.
Növbahar olğac dikəndən
bərgi-gül izhar olur” – deyə türkcə yazmağa başlayan Füzuli, zamanında təsəvvür
olunan “düşvarı” həqiqətən asan eyləmişdir. Füzuliyə böylə bir əzm təlqin edən
zamanı, eyni zamanda, müasiri bulunan İran şahını belə türkcə şerlər yazmağa
sövq eyləmişdir. Bu böyük şair və dahinin müvəffəqiyyəti ilə türkcə şer yazmaq
“sühuləti” kəşf edildikdən sonra Füzulini tənzir və təqlid edənlər çoxaldı. Azərbaycan
türk ədəbiyyatı müstəqil bir cərəyan aldı. Bu ədəbiyyatın hansı xüsusiyyət və
müvəffəqiyyətlərlə irəlilədiyini və nə kimi əsərlər vücuda gətirdiyini göstərmək
kəndi başına müstəqil bir mövzu təşkil edir. Burada isə biz yalnız bu qədərini
söyləmək istəriz ki, Azərbaycan ədəbiyyatının təkamülü tıbqı Füzulinin həyati-ədəbisinə
bənzər. Füzuli ilk öncə farsicə yazmış, sonra türkcəyə başlamış, türkcə yazarkən
də ibtida Azərbaycan şivəsi ilə yazmış. Bağdadın Osmanlılara keçidindən sonra
Füzuli lisanı getdikcə osmanlılaşmış, Şərq şivəsindən təbaüdlə Qərb şivəsinə
yaxınlaşmışdır. Azərbaycan ədəbiyyatı da böylədir: azərbaycanlılar ibtida
farsicə yazmışlar, sonra sırf Azərbaycan şiveyi-məhəlliyəsi ilə yazan Füzuli məşrəb
şairləri ilə qocaman bir dövr davam eyləmişdir. Bu dövrdə Qövsi, Nəbati, sonra
Vaqif, Seyid Əzim, Ləli, Raci kimi şairlər yetişmişdir. Nəhayət, üçüncü dövr gəlmiş:
Qərb həyat və əfkarının təsirinə girən Azərbaycan ədəbiyyatı Osmanlı türk ədəbiyyatından
mülhəm, müasir ədəbi türkcə ilə yazmaya başlamışdır. Bir tərəfdən də Osmanlı ədəbiyyatı
təsirində bulunan bu dövrün şairləri Əbdülsəlimzadə Məhəmməd Hadi, Sabir,
Hüseyn Cavid, Əhməd Cavad, Səhhət, Münzib və sairləridir”.
Səh. 95: “Məktəb və mədrəsələrə
qarşı üsulsuz mübarizələrdən sonra “uçitel” məqsədi anladı, bildi ki, Sədini də,
Tolstoyu da türk xalqına öyrətmək, türkü onlarla aşina etmək həm lüzumlu, həm də
faydalıdır. Fəqət bununla bərabər, türkü kəndi Sədisindən, kəndi Tolstoyundan məhrum
etmək olmaz. Sədini, Tolstoyu və sair dünya məşahiri-ədibini anlamaq üçün kəndi
Füzulilərini, Nəbatilərini – nə qədər kiçik də görünsələr, Seyidlərini, Sabirlərini,
Cavidlərini, Cavadlarını öyrənməlidirlər”.
Üzeyir Hacıbəyov
Səh. 110: “Oxucuların
yadında olsun ki, haman bu baş qırxmaq məsələsi şapka və dar şalvar məsələlərindən
biridir ki, millətimizin tərəqqisi qabağında böyük bir əngəldir. Məsələn:
-
Filankəs;
neyçün oğlunu məktəbə qoymursan?
-
Balam,
qoymuşdum, uştil deyib ki, gərək başın tüklü olsun. Mən də ona razı olmadım.
-
Başı
tüklü olsa, nə olar?
-
Mənim
oğlum olmaz, urus balası olar. Və bir də o adam ki, adını müsəlman qoyubdur, gərək,
onun başı qırxıq olsun”.
Qaynaq: Yenisey Bilik Evi. Dirilik nədir?
Qaynaq: Yenisey Bilik Evi. Dirilik nədir?
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder